Tuinpomp winterklaar maken is zo’n klusje dat je makkelijk uitstelt… totdat het te laat is. En het vervelende: vorstschade zie je vaak pas in het voorjaar. Je sluit alles weer aan, zet de pomp aan en ineens:
- er lekt water bij het filterhuis of de pompbehuizing,
- de pomp zuigt niet meer aan,
- de druk is veel lager dan vorig jaar,
- of je hoort een raar “hol” geluid.
De oorzaak is meestal simpel: er zat nog water in je pomp, filter of slang, en dat water is bevroren. Water zet uit bij bevriezen en kan kunststof en zelfs metalen onderdelen beschadigen.
In dit artikel krijg je een compleet, praktisch stappenplan om je pomp goed winterklaar te maken—met extra tips voor regenton, IBC en vaste beregening. Ook krijg je een diagnoseblok voor het voorjaar.
Dit artikel is onderdeel van de pijler Waterpomp tuin: complete gids. Daar vind je alle blogs en oplossingen bij elkaar.
Snelle checklist (30 seconden)
Wil je snel klaar zijn? Doe dan dit:
- Stekker eruit
- Druk eraf (kraan/sproeier open)
- Pomp aftappen (aftapplug open)
- Filter leeg + schoon
- Slangen leeg laten lopen
- Voetklep/terugslagklep leeg & droog
- Vorstvrij opslaan (pomp + filter liefst binnen)
Klaar? Dan zit je al in de veilige zone.
Waarom vorst zo’n groot probleem is
Water zet uit als het bevriest. Zelfs een klein restje water in:
- het filterhuis,
- de pompbehuizing,
- een terugslagklep,
- een koppeling,
- of een slangbocht,
kan genoeg zijn om materiaal te laten scheuren. Bij regenton- en IBC-opstellingen gebeurt het extra vaak omdat de installatie meestal buiten of in een koude schuur staat.
Belangrijk: “in de schuur” is niet automatisch vorstvrij. Veel schuurtjes duiken ’s nachts gewoon onder nul.
Wanneer moet je je tuinpomp winterklaar maken?
Als vuistregel: voor de eerste nachtvorst.
Praktisch:
- gebruik je de pomp in oktober al nauwelijks? Dan is dat een perfect moment.
- twijfel je? Dan liever te vroeg dan te laat.
Benodigdheden (handig om klaar te leggen)
- Emmer of opvangbak
- Handdoek/doek
- Schroevendraaier of tang (slangklemmen)
- Borsteltje (filter schoonmaken)
- (Optioneel) siliconenvet voor O-ringen
- Tape/labeltjes (als je meerdere slangen/zones hebt)
Stappenplan: tuinpomp winterklaar maken (oppervlaktepomp)
Dit stappenplan is gemaakt voor de meest voorkomende situatie:
zelfaanzuigende tuinpomp naast regenton/IBC, met filter en slangen.
Stap 1 — Zet alles uit en haal de stekker eruit
Altijd eerst. Veilig en je voorkomt dat iemand per ongeluk de pomp aanzet.
Stap 2 — Laat de druk van de perszijde af
Open een kraan, spuitpistool of sproeier (perszijde) om de druk te laten ontsnappen.
Dit voorkomt “spuiten” bij het loskoppelen.
Stap 3 — Sluit de toevoer af
- Regentonkraan dicht of IBC-kraan dicht.
- Eventuele afsluiters ook dicht.
Stap 4 — Tap de pomp af (belangrijkste stap)
Zoek de aftapplug (vaak onderaan).
- Emmer eronder
- Plug open
- Laat volledig leeglopen
Tip: kantel de pomp voorzichtig (als dat veilig kan) zodat restwater eruit komt.
Heb je geen aftapplug? Dan:
- vuldop/priming opening openen,
- slangen losmaken,
- pomp laten uitlekken.
Stap 5 — Maak het filter leeg en reinig het
Filterhuizen zijn extreem gevoelig voor vorstscheuren.
- filterhuis open
- filterzeef schoonspoelen
- filterhuis leeg en droog bewaren
Stap 6 — Slangen leeg laten lopen
- koppel minimaal één kant los
- houd slang laag en laat water eruit lopen
- vergeet de haspel niet: daarin blijft vaak veel water staan
Stap 7 — Voetklep en terugslagklep leeg/droog
- voetklep uit het water halen
- schoonspoelen
- restwater eruit schudden
- laten drogen
Terugslagklep in leiding: zorg dat het leidingdeel leeg is (eventueel losnemen als dat kan).
Stap 8 — Vorstvrij opslaan
Het veiligst:
- pomp + filter binnen (bijkeuken/berging)
- droog, stofvrij
- niet op koude betonnen vloer (leg op plank)
Stap 9 — Maak het jezelf makkelijk voor het voorjaar
Leg bij de pomp:
- slangklemmen en koppelingen
- extra O-ringen (als je die hebt)
- een kort “startbriefje”: filter plaatsen → aansluiten → primen → test met korte slang
Extra tips voor regenton en IBC
Regentonkoppelingen en kraan
- laat de regentonkraan even uitlekken (sommige kranen houden water vast)
- demonteer adapters als daar water in blijft staan
IBC: slib en zeef
- voetklep/zeef goed schoon (slib droogt hard aan)
- als je IBC buiten laat staan: dat is oké, maar laat je pompinstallatie niet buiten vol water
Vaste beregening (leidingen en zones)
Heb je leidingen in de grond en zones met pop-ups?
Minimaal:
- pomp aftappen + filter leeg
- zoveel mogelijk water uit leidingen laten lopen via laagste punt
- zones open zetten (als dat kan) zodat water niet opgesloten blijft
Sommige mensen blazen leidingen uit met perslucht. Dat kan werken, maar doe dit alleen als je weet wat je doet (te veel druk kan onderdelen beschadigen). Voor veel tuinen is leeg laten lopen al een grote stap.
Vorstbeveiliging: wat werkt wel en niet?
Werkt wél
- aftappen + drogen + vorstvrij opslaan
- installatie demonteren waar water opgesloten kan blijven (filters/kleppen)
Werkt soms (maar is minder betrouwbaar)
- pomp in een geïsoleerde buitenkast: kan helpen, maar bij strenge vorst nog riskant
- “een doek eromheen”: geeft schijnveiligheid
Werkt niet als vervanging
- hopen dat het wel meevalt 😄
Vorst wint bijna altijd als er water achterblijft.
Opslag: zo blijft alles netjes en heel
- filterhuis open bewaren (zodat het kan ventileren)
- O-ringen licht invetten (optioneel) tegen uitdrogen
- slangen zonder knikken wegleggen
- label slangen/zones als je veel aansluitingen hebt
Voorjaar: zo start je zonder gedoe
Als je de boel weer aansluit:
- monteer filter en slangen
- check rubbers/O-ringen
- prime de pomp
- test eerst met een korte slang en vrije uitstroom
- daarna pas sproeiers/haspel/zones
Deze volgorde voorkomt dat je “in één keer alles aansluit” en daarna niet weet waar het misgaat.
Diagnose: 10 problemen na de winter (en fixes)
1) Lekkage bij filterhuis
Vaak: haarscheur door vorst of O-ring droog/kapot.
Fix: filterhuis vervangen of O-ring vervangen.
2) Lekkage bij pompbehuizing
Vaak: vorstschade of koppeling gescheurd.
Fix: visuele inspectie, vaak reparatie/vervanging nodig.
3) Pomp zuigt niet aan
Vaak: prime kwijt, luchtlek, voetklep defect.
Fix: primen + O-ringen checken + voetklep checken.
4) Weinig druk
Vaak: filter nog vuil, haspel/slang weerstand, lucht in systeem.
Fix: filter reinigen + zonder haspel testen + ontluchten.
5) Druk schommelt
Vaak: luchtlek aanzuigkant.
Fix: koppelingen opnieuw monteren, rubbers vervangen.
6) Pomp maakt hol geluid
Vaak: lucht/droog draaien.
Fix: stoppen, primen, aanzuig checken.
7) Koppelingen lekken
Vaak: O-ringen vervormd.
Fix: O-ringen vervangen (klein geld, groot effect).
8) Voetklep werkt niet
Vaak: vuil of klep vast.
Fix: schoonspoelen, vervangen bij twijfel.
9) IBC-adapter lekt
Vaak: ring niet goed of scheef gemonteerd.
Fix: demonteren en opnieuw monteren met juiste afdichting.
10) Alles werkt, maar pas na lang wachten
Vaak: veel lucht of lange aanzuigleiding.
Fix: minimum setup test (Tuinpomp zuigt geen water aan / Tuinpomp primen/ontluchten), daarna stap voor stap opbouwen.
FAQ
Moet ik echt alles demonteren?
Minimaal: pomp en filter aftappen. Hoe meer je leeg en droog opslaat, hoe minder kans op schade.
Mijn pomp staat in de schuur, is dat genoeg?
Alleen als die schuur echt vorstvrij blijft. Veel schuurtjes worden alsnog kouder dan 0°C.
Wat is het belangrijkste onderdeel om leeg te maken?
Filterhuis en pompbehuizing. Daar zit vaak water “opgesloten”.
Moet ik in het voorjaar altijd primen?
Vaak wel. Na winterstalling is dat normaal.
Afsluiting
Tuinpomp winterklaar maken is vooral: water eruit, drogen, vorstvrij bewaren. Het is 20–40 minuten werk, maar het kan je een nieuwe pomp en veel frustratie besparen.
Voor het complete overzicht: Waterpomp tuin: complete gids.
Handige links:
