Tuinpomp primen/ontluchten: zo start je ’m goed (stappenplan)

Je hebt alles aangesloten, je zet de pomp aan… en dan: geen water. Of hij pakt wel even en valt daarna weer weg. Grote kans dat je te maken hebt met lucht in de pomp of leiding — en dat los je op met primen (vullen) en ontluchten.

Priming klinkt technisch, maar het is eigenlijk heel simpel: je helpt de pomp om de eerste “waterkolom” op gang te krijgen. Zodra die waterkolom er is, kan een (zelfaanzuigende) tuinpomp meestal prima doordraaien.

In dit artikel leer je:

wat primen en ontluchten precies is (zonder vakjargon),
wanneer je het moet doen,
hoe je het stap voor stap uitvoert (regenton/IBC/put),
en wat je checkt als het nog steeds niet lukt.

Dit artikel is de logische opvolger van “Tuinpomp zuigt geen water aan”. In C1 zoek je de oorzaak, in C2 leer je hoe je het in de praktijk goed start.

Snelle uitleg: wat is primen en ontluchten?

Priming (primen) = pomp vullen met water

Een zelfaanzuigende pomp kan vaak niet “alleen met lucht” starten. Daarom vul je de pompbehuizing met water via de vuldop/priming opening. Zo kan de pomp een eerste onderdruk opbouwen en water gaan aanzuigen.

Ontluchten = lucht uit het systeem laten

Lucht kan zitten in:

de pompbehuizing,
de aanzuigslang,
het filterhuis,
of de persleiding.

Lucht zorgt voor:

niet aanzuigen,
wisselende druk,
borrelende geluiden,
en soms “happen” (water-lucht-water-lucht).

Belangrijk: als je aanzuigkant ergens lucht trekt (koppeling niet luchtdicht), dan kun je blijven primen tot je een ons weegt — het blijft terugkomen. Priming is dus stap 1, maar luchtdicht aansluiten is stap 0.

Wanneer moet je primen?

Je moet primen/ontluchten in deze situaties:

Eerste keer gebruik na installatie
Na leeg lopen van aanzuigslang (bijv. geen voetklep)
Na onderhoud (filter los gehad, slangen los)
Na drooglopen (regenton leeg, pomp trok lucht)
Na winterstalling (alles leeg geweest)
Als de pomp lang niet gebruikt is en “prime” kwijt is

Herken de symptomen van lucht in het systeem

Je hebt waarschijnlijk lucht in pomp/leiding als je één of meer van deze dingen ziet/hoort:

Pomp draait, maar er komt geen water
Water komt pas na lang wachten op gang
Druk schommelt (sproeier “ademt”)
Je ziet luchtbellen in een transparant filter/slang
De pomp maakt een “hol” of “borrelend” geluid
Je moet telkens opnieuw starten/primen

Snelle checklist voor je begint (30 seconden)

Voordat je primet, check dit:

✅ Staat je waterbron vol genoeg (aanzuigpunt onder water)?
✅ Staat een eventuele kraan/IBC-kraan open?
✅ Is het filter niet dichtgeslibd?
✅ Is de aanzuigslang niet geknikt/platgezogen?
✅ Zijn koppelingen aan de aanzuigkant stevig en met rubbers?
✅ Is je pomp geschikt om te aanzuigen (zelfaanzuigend)?

Als één van deze punten “nee” is, los dat eerst op. Dat maakt primen 10x makkelijker.

Benodigdheden (handig om klaar te leggen)

Een gieter, maatbeker of trechter
Schoon water (mag gewoon uit de kraan)
Doekje (je morst bijna altijd een beetje)
(Optioneel) schroevendraaier voor slangklemmen
(Optioneel) tang voor koppelingen
(Aanrader) transparant filterhuis of transparant stukje slang (diagnose wordt makkelijker)

Stappenplan: tuinpomp primen en ontluchten (basis)

Dit is het algemene stappenplan voor de meeste zelfaanzuigende tuinpompen.

Stap 1 — Zet de pomp uit en haal de stekker eruit

Even saai, maar belangrijk. Water + stroom = voorzichtigheid.

Stap 2 — Controleer of de aanzuigleiding water kán pakken

Staat het aanzuigpunt onder water?
Zit er een voetklep op het einde (zo ja, onder water)?
Is het waterniveau hoog genoeg (regenton zakt snel)?

Tip: bij een IBC wil je de aanzuig niet helemaal op de bodem (slib), maar ook niet te hoog (lucht). Een paar centimeter boven de bodem is vaak fijn.

Stap 3 — Open de vuldop/priming opening

Deze zit meestal bovenop de pomp.
Let op: sommige pompen hebben ook een aparte ontluchtschroef of plug.

Stap 4 — Vul de pompbehuizing volledig met water

Giet langzaam, zodat lucht de kans krijgt om weg te gaan.
Vul tot bijna vol (sommige pompen “drinken” meer dan je denkt).

Waarom langzaam?
Als je te snel giet, sluit je lucht soms op en denk je dat hij vol is terwijl er nog lucht zit.

Stap 5 — Sluit de dop weer goed af

Niet overdreven vast draaien, maar wel stevig. Check rubber ring.

Stap 6 — Zet de pomp aan en laat ’m even lopen

Je wil dat hij het water “pakt” en de leiding vult.
Als het na 30–60 seconden nog niet werkt: stop en ga naar diagnose (onderaan).

Stap 7 — Ontlucht het systeem (als dat nodig is)

Sommige pompen ontluchten vanzelf zodra ze water hebben. Maar bij hardnekkige lucht kun je helpen:

Optie A: Ontluchten via een ontluchtschroef (als je pomp die heeft)

Pomp uit
Ontluchtschroef heel voorzichtig los
Lucht eruit laten, tot er water komt
Schroef weer dicht

Optie B: Ontluchten via een kraan aan de perszijde
Heb je een kraan vlak na de pomp? Open die even zodat lucht eruit kan.

Optie C: Ontluchten via de sproeier/tuinslang
Laat water even vrij stromen (zonder sproeierkop) om lucht eruit te drukken.

Tip: bij druppelslang kan ontluchten extra belangrijk zijn, omdat luchtbellen verstoringen geven.

Variaties per waterbron (regenton, IBC, put)

A) Priming met regenton (meest gevoelig voor drooglopen)

Regenton is top, maar zakt snel. Daarom:

Extra checks:

Aanzuigpunt blijft onder water?
Is de ton niet bijna leeg? (Een kwart ton is soms al “spannend” bij hard sproeien.)
Overweeg droogloopbeveiliging als je vaak sproeit.

Praktische tip:
Test primen eerst met een korte slang en zonder sproeier. Als hij water pakt, sluit daarna je sproeier aan.

B) Priming met IBC (filter en slib zijn de valkuil)

IBC’s hebben vaak slib op de bodem.

Extra checks:

Filter schoon?
Aanzuig niet in slib (zeef verstopt snel)
IBC-kraan volledig open?

Praktische tip:
Als je filter snel vol loopt: zet een grover voorfilter, of hang aanzuig iets hoger.

C) Priming met putwater (aanzuighoogte kan je beperken)

Putwater kan werken, maar is gevoeliger voor:

langere aanzuigleiding,
hoogteverschil,
zand in het water.

Extra checks:

Pomp zo dicht mogelijk bij de bron en zo laag mogelijk
Filter tegen zand/slib
Voetklep die goed afsluit (anders ben je steeds prime kwijt)

Wat helpt primen makkelijker maken? (voetklep, terugslagklep, filter)

Voetklep: jouw beste vriend

Een goed werkende voetklep zorgt dat:

water niet terugloopt,
je aanzuigleiding gevuld blijft,
je niet elke keer opnieuw moet primen.

Terugslagklep (alternatief)

Als je geen voetklep in de bron wilt, kun je soms een terugslagklep dichter bij de pomp plaatsen. Dit kan helpen, maar een voetklep onder water is vaak stabieler.

Filter: noodzakelijk, maar kan primen lastiger maken als hij dicht zit

Filter is goed. Maar:

een dicht filter = geen flow = geen priming
daarom: filter schoonmaken is vaak “de verborgen oplossing”

Diagnose: primen lukt niet — wat nu?

Hier is de checklist die je stap voor stap doorloopt.

Diagnose 1 — Komt er überhaupt water bij de pomp?

Test: haal de persslang los (veilig) en kijk of de pomp water wil leveren na primen.

Geen water? → probleem zit aan de aanzuigkant (lucht, voetklep, verstopping).
Wel water maar weinig? → filter verstopt, slang te lang/dun, of te veel weerstand.

Diagnose 2 — Zie je luchtbellen in filter/slang?

Ja: 99% kans op luchtlek.

Koppelingen opnieuw monteren
O-ringen checken
Slangklemmen vast
Adapter op IBC/regenton goed afdichten

Diagnose 3 — Is je aanzuigslang geschikt?

Als de slang indeukt of knikt, kan de pomp geen waterkolom opbouwen.
Oplossing: versterkte aanzuigslang, korter, minder bochten.

Diagnose 4 — Werkt je voetklep echt?

Voetklep kan:

vastzitten,
vuil in de klep hebben,
verkeerd om zitten,
boven water hangen als niveau zakt.

Oplossing: schoonmaken, correct positioneren, vervangen bij twijfel.

Diagnose 5 — Is je filter dicht of verkeerd om gemonteerd?

Oplossing: reinigen, flowrichting checken.

Diagnose 6 — Staat de pomp te hoog/te ver?

Als je op de grens zit, wordt primen lastig.
Oplossing: pomp dichter bij bron, aanzuigleiding korter, hoogteverschil verminderen.

Diagnose 7 — Doe de “minimum setup test”

Dit is de snelste waarheidstest:

Emmer/ton water
Korte aanzuigslang
Prime
Test

Werkt het dan wél? → je installatie is de boosdoener.
Werkt het nog steeds niet? → dan pas denk je aan pompdefect.

Veelgemaakte fouten (zodat jij ze niet maakt)

1) Te lang laten draaien terwijl hij geen water pakt

Stop na 30–60 seconden en diagnoseer. Drooglopen kan schade geven.

2) Denken dat primen alles oplost

Priming helpt, maar als je aanzuigkant lucht trekt komt het direct terug.

3) Zachte tuinslang gebruiken als aanzuigslang

Onderdruk → knik/platzuigen → geen water.

4) Geen voetklep gebruiken

Dan loopt je leiding leeg en moet je vaak opnieuw primen.

5) Filter vergeten te reinigen

Regenwater = vuil. Filter = onderhoud.

FAQ (veelgestelde vragen)

Moet ik altijd primen bij elke start?
Nee. Met een goede voetklep blijft je aanzuigleiding gevuld en hoef je vaak niet telkens opnieuw te primen.

Hoe weet ik of er lucht in mijn systeem zit?
Bubbels in transparante slang/filter, borrelend geluid, schommelende druk en lang moeten wachten zijn typische signalen.

Mijn pomp primet wel, maar na uitschakelen is alles weer weg — hoe kan dat?
Meestal lekt de voetklep/terugslagklep of er is een klein luchtlek waardoor de leiding leegloopt.

Kan een verstopt filter ervoor zorgen dat primen niet lukt?
Ja. Als de doorstroming bijna nul is, kan de pomp geen waterkolom opbouwen.

Wat is het verschil tussen primen en ontluchten?
Primen = pomp vullen met water. Ontluchten = lucht uit pomp/leidingen laten ontsnappen.

Afsluiting

Primen en ontluchten klinkt spannend, maar is vooral: vullen, luchtdicht maken, rustig testen. Als je dit één keer goed opzet (met voetklep en goed filter), wordt het daarna meestal “aanzetten en gaan”.

Verder lezen (logische volgorde):