Filter, voetklep en terugslagklep: wat heb je nodig en waar plaats je het?

Voetklep tuinpomp: je ziet ‘m vaak langskomen in adviezen, schema’s en productpagina’s… maar wat doet zo’n voetklep nou precies? En heb je ‘m echt nodig? Hetzelfde geldt voor een filter en een terugslagklep: de één zegt “altijd doen”, de ander zegt “niet nodig”. Intussen wil jij gewoon dat je tuinpomp in één keer aanzuigt, stabiel blijft draaien en niet elke keer opnieuw geprimed hoeft te worden.

In dit artikel leg ik het helder uit, zonder ingewikkelde techniek:

wat het verschil is tussen een filter, voetklep en terugslagklep,
waar je ze het beste plaatst (met simpele schema’s),
welke onderdelen je kiest bij regenton/IBC/put,
en een stapsgewijs plan + diagnose voor typische problemen (pomp zuigt niet aan, druk schommelt, raakt prime kwijt, filter verstopt).

Dit artikel hoort bij de pijler Waterpomp tuin: complete gids. Daar vind je alle onderwerpen overzichtelijk bij elkaar.

Snelle antwoord (voor als je weinig tijd hebt)

Als je maar 30 seconden hebt:

Filter: bijna altijd aan te raden bij regenwater/IBC/putwater. Plaats ‘m zo dat je er makkelijk bij kunt om te reinigen.
Voetklep: ideaal bij zelfaanzuigende pompen (oppervlaktepompen) om je aanzuigleiding gevuld te houden en het aanzuigen betrouwbaarder te maken. Plaats ‘m aan het einde van de aanzuigslang, in het water.
Terugslagklep: alternatief/aanvulling om terugstromen te voorkomen, vaak dicht bij de pomp (perszijde of soms aanzuigzijde), afhankelijk van je systeem.
Heb je “pomp zuigt niet aan” of “prime kwijt”? Dan is voetklep + luchtdichte aanzuigkoppelingen bijna altijd de oplossing.

Wat is het verschil tussen filter, voetklep en terugslagklep?

Filter: houdt vuil tegen

Een filter is er om vuil uit het water te halen: blaadjes, zand, slib, algenresten. Dat is belangrijk omdat:

je pomp langer meegaat,
sproeiers minder snel verstoppen,
druppelslangen veel minder problemen geven.

Kort: filter = bescherming + minder verstoppingen.

Voetklep: voorkomt dat de aanzuigleiding leegloopt

Een voetklep is eigenlijk een terugslagklep met een zeef, maar dan bedoeld om onder water te hangen, meestal aan het einde van de aanzuigslang.

Wat doet hij?

voorkomt dat water terugloopt richting regenton/IBC/bron wanneer de pomp uit staat,
zorgt dat je aanzuigslang gevuld blijft (handig voor snel starten),
helpt bij betrouwbaarder aanzuigen (minder vaak opnieuw primen).

Kort: voetklep = prime vasthouden + makkelijker starten.

Terugslagklep: voorkomt terugstromen (kan op meerdere plekken)

Een terugslagklep is een klep die water maar één kant op laat stromen. Je kunt ‘m plaatsen:

soms aan de aanzuigzijde (afhankelijk van pomp/opstelling),
vaak aan de perszijde (na de pomp),
soms als onderdeel van een hydrofoor/drukpomp systeem.

Kort: terugslagklep = terugstromen voorkomen (plek hangt af van je systeem).

Wanneer heb je welke nodig? (per waterbron)

Situatie A — Regenton (regenwater)

Regenwater is “vriendelijk” water, maar bevat vaak:

blaadjes,
kleine deeltjes,
soms algvorming.

Aanrader:

Filter: ja, zeker als je sproeiers/druppelslang gebruikt.
Voetklep: heel handig als je een zelfaanzuigende pomp gebruikt.
Terugslagklep: optioneel; soms handig als extra zekerheid of als je systeem terugloopt.

Debiet, druk en opvoerhoogte uitgelegd zo kies je de juiste tuinpomp (met voorbeelden + diagnose)

Situatie B — IBC-container

IBC’s hebben vaak meer:

slib/sediment onderin,
zwevend vuil (zeker als het water lang staat).

Aanrader:

Filter: absoluut ja.
Voetklep: ja, maar hang ‘m niet in het slib (iets van de bodem af).
Terugslagklep: vaak nuttig als je een stabiel systeem wilt dat niet terugloopt.

Situatie C — Putwater / slootwater (niet overal toegestaan/handig)

Dit water bevat vaker zand en fijne deeltjes.

Aanrader:

Filter: ja (en soms zelfs een grof + fijn filter).
Voetklep: vaak nodig voor betrouwbaar starten.
Terugslagklep: kan nuttig zijn als extra bescherming tegen terugstromen, afhankelijk van opstelling.

Plaatsing: waar zet je filter/voetklep/terugslagklep?

Hier gaat het vaak mis: mensen plaatsen wél onderdelen, maar nét op een plek waar het onhandig is of problemen veroorzaakt.

Basis schema (zelfaanzuigende tuinpomp)

Waterbron → (filter) → aanzuigslang → voetklep (in water) → pomp → persslang → sproeier

Waarom dit schema goed werkt:

filter beschermt pomp en sproeiers,
voetklep houdt de leiding gevuld,
pomp hoeft minder vaak geprimed te worden.

Waar plaats je het filter?

Er zijn 2 veelvoorkomende keuzes:

Optie 1 — Filter aan de aanzuigzijde (meest gebruikelijk)

Bron → filter → pomp

Voordelen:

vuil komt niet in pomp of aanzuigleiding,
veilig voor sproeiers/druppelslang.

Nadeel:

als het filter verstopt raakt, kan de pomp moeilijker aanzuigen (of minder druk geven).

Tip: plaats het filter zo dat je het makkelijk kunt openen. Dan wordt onderhoud geen “gedoe”.

Optie 2 — Filter (extra) aan de perszijde (soms als tweede filter)

Pomp → filter → systeem

Wordt soms gedaan als extra bescherming, maar is minder gebruikelijk als enige filteroplossing bij regenwater.

Waar plaats je de voetklep?

Altijd in de buurt van het water, dus:

aan het einde van de aanzuigslang,
onder water,
liefst met een zeef en niet op de bodem in slib.

Praktische tip: hang ‘m een paar centimeter boven de bodem (zeker bij IBC), zodat je minder slib meepakt.

Waar plaats je de terugslagklep?

Dit hangt af van je doel:

Doel 1 — Je wilt dat de leiding niet terugloopt (prime vasthouden)

Dan is een voetklep meestal het meest logisch.
Een terugslagklep kan ook, maar een voetklep is hiervoor “gemaakt”.

Doel 2 — Je wilt terugstromen/terugdruk voorkomen in je persleiding

Dan plaats je de terugslagklep meestal:

na de pomp (perszijde), soms vlak bij de pomp.

Dit kan bijvoorbeeld nuttig zijn bij:

bepaalde hydrofoor/drukpomp setups,
systemen met hoogteverschil,
vaste beregeningsleidingen.

Stappenplan: zo bouw je het betrouwbaar op (zonder frustratie)

Hier is een simpel stappenplan dat je voor regenton én IBC kunt gebruiken.

Stap 1 — Begin met het doel

Wil je:

alleen een tuinslang?
sproeiers?
druppelslang?

Voor druppelslang is filtering nóg belangrijker, omdat druppelaars sneller verstoppen.

Stap 2 — Kies je “basis” onderdelen

Voor 90% van de tuinen is dit de beste basis:

filter (transparant is handig),
voetklep met zeef,
degelijke versterkte aanzuigslang,
goede koppelingen met rubbers/O-ringen.

Stap 3 — Plaats het filter toegankelijk

Je wilt het filter kunnen openmaken zonder dat je halve installatie uit elkaar moet.
Richtlijn: “kan ik dit in 2 minuten schoonmaken?” Zo niet: verplaatsen.

Stap 4 — Plaats de voetklep correct

onder water,
niet in slib,
zeef schoon,
juiste stromingsrichting.

Stap 5 — Maak de aanzuigkant 100% luchtdicht

Dit is cruciaal. Let op:

O-ringen aanwezig en niet beschadigd,
slangklemmen stevig,
koppelingen recht erop (niet schuin).

Stap 6 — Prime en test eerst “simpel”

Test eerst zonder sproeierkop, met een korte slang:

pakt de pomp water?
blijft het stabiel?
zie je bubbels? (luchtlek)

Pas daarna sluit je sproeiers/haspel/lange slangen aan.

Tabel: onderdeel, functie, beste plek, onderhoud

Onderdeel	Functie	Beste plek	Onderhoud / tip
Filter (voorfilter)	Houdt vuil tegen	Tussen bron en pomp, toegankelijk	Regelmatig reinigen; transparant filter helpt diagnose
Voetklep (met zeef)	Houdt aanzuigleiding gevuld; voorkomt teruglopen	Aan einde aanzuigslang, onder water	Zeef schoonhouden; hang boven slib
Terugslagklep	Voorkomt terugstromen in leiding	Vaak perszijde dicht bij pomp	Controleer op juiste richting; nuttig bij vaste leidingen
Versterkte aanzuigslang	Voorkomt knikken/platzuigen	Aanzuigzijde	Geen gewone tuinslang gebruiken
Slangklemmen/koppelingen	Luchtdichte verbinding	Aanzuigzijde extra belangrijk	O-ringen checken, stevig monteren
Droogloopbeveiliging (optioneel)	Beschermt pomp tegen droog draaien	Elektrisch/inline afhankelijk systeem	Aanrader bij regenton (loopt snel leeg)

Diagnose: 10 veelvoorkomende problemen (en hoe filter/voetklep/terugslagklep helpen)

Probleem 1 — “De pomp zuigt niet aan”

Vaak oorzaak: luchtlek, niet geprimed, voetklep lekt of staat droog.

Fix:

prime opnieuw,
check alle aanzuigkoppelingen (rubbers!),
voetklep onder water en schoon,
filter niet verstopt.

Dit sluit aan op “Tuinpomp zuigt geen water aan” en “Tuinpomp primen/ontluchten: stappenplan“.

Probleem 2 — “Ik moet elke keer opnieuw primen”

Vaak oorzaak: geen voetklep of voetklep lekt.

Fix:

plaats voetklep aan het einde van de aanzuigslang,
vervang een twijfelachtige voetklep,
check of er geen mini-luchtlekken zijn.

Probleem 3 — “Druk schommelt / sproeier ‘ademt’”

Vaak oorzaak: lucht in systeem (luchtlek aanzuigkant) of voetklep die half faalt.

Fix:

aanzuigkant luchtdicht,
voetklep schoonmaken/vervangen,
systeem ontluchten.

Probleem 4 — “Weinig druk na een tijdje”

Vaak oorzaak: filter loopt langzaam dicht (regenwater/IBC), of voetklep/zeef raakt verstopt.

Fix:

filter reinigen,
voetklep/zeef reinigen,
hang aanzuigpunt iets hoger (minder slib).

Probleem 5 — “Pomp maakt veel lawaai”

Vaak oorzaak: lucht, cavitatie-achtig gedrag door verstopping, of te weinig aanvoer.

Fix:

check filter/zeef,
check knikken in aanzuigslang,
check waterniveau (regenton leeg?).

Probleem 6 — “Pomp pakt wel water, maar valt uit bij regenton”

Vaak oorzaak: regenton raakt leeg → pomp draait droog.

Fix:

droogloopbeveiliging,
niveau in de gaten houden,
aanzuigpunt correct plaatsen.

Probleem 7 — “Filter zit steeds meteen vol”

Vaak oorzaak: water is erg vuil of je filter is te fijn.

Fix:

grover voorfilter (eerste stap),
fijn filter als tweede stap (optioneel),
bron schoner houden (deksel op ton, bladeren eruit).

Probleem 8 — “Voetklep verstopt steeds”

Vaak oorzaak: slib/algen/bladresten.

Fix:

hang voetklep hoger,
gebruik zeef met iets groter oppervlak,
onderhoud frequenter in warm seizoen.

Probleem 9 — “Water loopt terug uit persleiding”

Vaak oorzaak: geen terugslagklep in persleiding of klep defect.

Fix:

terugslagklep plaatsen op perszijde dicht bij pomp,
richting checken.

Probleem 10 — “Na de winter werkt het niet meer”

Vaak oorzaak: vorstschade of rubbers uitgedroogd/gescheurd.

Fix:

filterhuis controleren,
rubbers vervangen,
voetklep controleren,
systeem opnieuw opbouwen + primen.

Veelgemaakte fouten (en hoe jij ze voorkomt)

Filter plaatsen op een onhandige plek → waardoor je het niet schoonmaakt → en dan krijg je drukproblemen.
Voetklep op de bodem in slib → verstopt snel → pomp zuigt slecht.
Gewone tuinslang als aanzuigslang → knikt/platgezogen → geen flow.
Aanzuigkoppelingen “handvast” → micro-luchtlek → aanzuigproblemen en schommelende druk.
Geen voetklep en dan boos zijn dat je steeds moet primen → voetklep lost dit vaak op.

FAQ

Is een voetklep tuinpomp altijd nodig?
Niet verplicht, maar bij een zelfaanzuigende tuinpomp is het één van de handigste upgrades: minder primen, betrouwbaarder starten.

Kan ik ook alleen een terugslagklep gebruiken in plaats van een voetklep?
Soms wel, maar een voetklep is ontworpen om onder water te werken (met zeef). In regenwater/IBC is dat vaak praktischer.

Waar plaats ik het filter het beste?
Zo dat je er makkelijk bij kunt en het vuil niet je pomp/sproeiers in gaat. Meestal is dat tussen bron en pomp, toegankelijk gemonteerd.

Waarom krijg ik weinig druk als het filter vies is?
Omdat de doorstroming afneemt. Minder aanvoer = minder opbrengst bij je sproeier.

Hoe vaak moet ik filter en voetklep schoonmaken?
Dat hangt af van je water. In warme maanden met veel vuil kan het vaker nodig zijn. Check vooral als je merkt dat druk of aanzuigen slechter wordt.

Afsluiting

Als je je pomp betrouwbaar wilt laten werken, zijn filter + voetklep + luchtdichte aanzuigkant de basis. Een terugslagklep kan extra helpen in bepaalde systemen, maar de grootste winst zit meestal in: goed filteren, goed plaatsen, en makkelijk onderhoud.

Wil je het totaaloverzicht (keuzehulp, installatie en alle oplossingen)? Ga dan naar Waterpomp tuin: complete gids.

Verder lezen (logische koppelingen uit je Excel):